Баланың денсаулығы — отбасы үшін ең басты құндылықтардың бірі. Дәл мектепке дейінгі кезеңде адамның денсаулығына деген көзқарасын қалыптастыратын негізгі әдеттер қалыптасады. Ересектердің міндеті — баланың денсаулығына қамқорлық жасау ғана емес, сонымен қатар оны өз денсаулығын сақтауға және қорғауға үйрету.
Салауатты өмір салты дегеніміз не?
Мектеп жасына дейінгі баланың салауатты өмір салты — баланың дұрыс дамуына, белсенді, сергек және эмоционалдық тұрғыдан тұрақты болуына ықпал ететін пайдалы әдеттер мен жағдайлардың жиынтығы.
Салауатты өмір салтының негізгі құрамдас бөліктері:
- дұрыс және құнарлы тамақтану;
- күн тәртібін сақтау;
- жеткілікті дене белсенділігі;
- толыққанды ұйқы;
- жеке бас гигиенасын сақтау;
- таза ауада серуендеу;
- эмоционалдық қолайлы жағдай;
- қауіпсіздік ережелерін сақтау;
- теледидар, телефон және басқа да гаджеттерді пайдалануды шектеу.
- Күн тәртібін сақтаймыз
Күн тәртібі баланың күшін дұрыс бөлуге және уақытында демалуына көмектеседі.
Мүмкіндігінше күн сайын бала:
- бір уақытта ұйқыдан тұрып, ұйықтауы;
- тамақтануы;
- серуендеуі;
- ойнауы және дамытушы іс-әрекеттермен айналысуы;
- демалуы қажет.
Ата-аналарға кеңес: баланы көптеген үйірмелер мен сабақтарға шамадан тыс жүктемеңіз. Балаға еркін ойынға, қимыл-қозғалысқа және жақындарымен қарым-қатынас жасауға уақыт қажет.
- Толыққанды ұйқы
Ұйқы баланың ағзасын қалпына келтіру, өсуі және жүйке жүйесінің қалыпты жұмыс істеуі үшін қажет.
Ұйқы алдында:
- бөлмені желдету;
- белсенді ойындарды тоқтату;
- гаджеттерді пайдалануды шектеу;
- тыныш кешкі тәртіпті қалыптастыру;
- баланы күн сайын шамамен бір уақытта ұйықтатуға тырысу қажет.
Баланың жатын бөлмесі тыныш, жайлы және жақсы желдетілген болуы керек.
- Дұрыс тамақтану
Мектеп жасына дейінгі баланың тамақтануы әртүрлі және оның жас ерекшелігіне сай болуы қажет.
Күнделікті тағам рационында:
- көкөністер мен жемістер;
- ботқалар және басқа да дәнді дақылдар;
- ет, балық, жұмыртқа;
- сүт және қышқыл сүт өнімдері;
- пайдалы майлар мен ақуызға бай тағамдар;
- жеткілікті мөлшерде сұйықтық болуы қажет.
Тәтті тағамдарды, тәтті сусындарды, тұзы көп және қаныққан майларға бай өнімдерді шамадан тыс пайдалануды шектеу керек.
Өте маңызды: тамақты баланы марапаттау немесе жазалау құралына айналдырмаңыз және баланы күштеп тамақтандырмаңыз.
- Қимыл-қозғалыс — денсаулық кепілі
Мектеп жасына дейінгі бала күн сайын қимылдауы қажет: жүру, жүгіру, секіру, өрмелеу, доппен ойнау, велосипед немесе самокат тебу, қарапайым дене жаттығуларын орындау.
Пайдалы әрекеттер:
- таңертеңгілік жаттығу;
- қимылды ойындар;
- таза ауадағы серуен;
- сергіту сәттері;
- баланың жасына сәйкес спорттық жаттығулар.
Бала үшін ең жақсы үлгі — белсенді ата-ана. Егер ата-анасы серуендеуді және қимыл-қозғалысты жақсы көрсе, бала да дене белсенділігін өмірінің табиғи бөлігі ретінде қабылдайды.
- Таза ауа
Ауа райы қолайлы болған жағдайда жыл мезгіліне қарамастан күн сайын серуендеу бала үшін өте маңызды.
Серуен кезінде бала белсенді қозғалып, қоршаған ортаны танып, құрдастарымен қарым-қатынас жасап, ағзасын шынықтырады.
Баланың киімі ауа райына және оның белсенділігіне сәйкес болуы керек. Баланы тым қалың киіндірудің қажеті жоқ.
- Жеке бас гигиенасы
Гигиеналық дағдыларды қалыптастыру ерте жастан басталады.
Бала біртіндеп өздігінен:
- тамақтанар алдында және дәретханадан кейін қолын жууды;
- бетін жууды;
- тісін тазалауды;
- жеке сүлгіні пайдалануды;
- денесі мен киімінің тазалығын сақтауды;
- жөтелгенде және түшкіргенде аузы мен мұрнын жабуды үйренуі қажет.
Ең бастысы — баладан ережелерді орындауды талап етіп қана қоймай, оның не үшін маңызды екенін түсіндіру.
- Эмоционалдық денсаулық
Баланың денсаулығы — тек аурудың болмауы ғана емес. Оның эмоционалдық жағдайы да өте маңызды.
Бала өзін:
- ата-анасының сүйіспеншілігі мен қолдауын сезінетін;
- қауіпсіз ортада;
- ересектердің назарында;
- өз сезімдері құрметтелетін;
- өз уайымдары туралы еркін сөйлесе алатын
адам ретінде сезінуі қажет.
Баланы талпынысы үшін жиі мадақтаңыз, құшақтаңыз, онымен сөйлесіңіз және бірге уақыт өткізіңіз.
Есте сақтаңыз: отбасындағы тыныш және мейірімді қарым-қатынас — баланың денсаулығының маңызды бөлігі.
- Гаджеттер — мөлшерімен
Телефон, планшет және теледидар баланың қозғалысын, ойындарын және адамдармен тікелей қарым-қатынасын алмастырмауы керек.
Ата-аналар гаджеттерді пайдаланудың түсінікті ережелерін белгілеп, сол ережелерді өздері де сақтағаны дұрыс.
Ұзақ уақыт мультфильм көрудің орнына балаға:
- бірге ойнауды;
- кітап оқуды;
- сурет салуды;
- құрастыру ойындарын;
- серуендеуді;
- үстел ойындарын;
- үй шаруасына көмектесуді ұсыныңыз.
- Ата-ананың жеке үлгісі
Балалар ең алдымен ересектерді бақылау арқылы үйренеді.
Егер ата-аналар:
- дұрыс тамақтанса;
- жеткілікті қимылдаса;
- күн тәртібін сақтаса;
- тазалыққа көңіл бөлсе;
- дұрыс демала білсе;
- денсаулыққа жауапкершілікпен қараса,
балаға да осындай әдеттерді қалыптастыру әлдеқайда оңай болады.
«Дені сау баланың алтын ережелері»
Күн сайын:
- Бір уақытта ұйықтап, бір уақытта оянуға тырыс.
- Дұрыс әрі әртүрлі тамақтан.
- Көбірек қимылда.
- Таза ауада серуенде.
- Жеке бас гигиенасын сақта.
- Жеткілікті мөлшерде сұйықтық іш.
- Гаджеттерді пайдалануды шекте.
- Ата-анаңмен және достарыңмен қарым-қатынас жаса.
- Өз эмоцияларыңды басқаруды үйрен.
- Есіңде болсын: денсаулықты сақтап қалу оны қалпына келтіруден әлдеқайда оңай!
Қорытынды
Баланың салауатты өмір салты дәрі-дәрмектен немесе медициналық шаралардан емес, отбасындағы күнделікті әдеттерден басталады.
Денсаулыққа қамқорлық жасауды бала үшін тыйымдар жүйесіне емес, өмірінің табиғи әрі қызықты бөлігіне айналдырайық.
Дені сау бала — белсенді, қызығушылығы мол, көңілді, ойнауға, әлемді тануға және айналасындағы адамдармен қарым-қатынас жасауға ұмтылатын бала.
Құрметті ата-аналар! Өзіңізден бастаңыз — сонда балаңыз да сізден үлгі алады.